గౌతమ బుద్ధుని ముందు ఒక శిష్యుడు నిశ్శబ్దంగా కూర్చొని అడిగాడు:
“గురువర్యా,
మనసును బంధించి,
అవాస్తవాన్ని ( మాయ )వాస్తవంలా
అనిపించే ఈ మాయ అంటే ఏమిటి?”
బుద్ధుడు వెంటనే
సమాధానం చెప్పలేదు. మాటలకంటే లోతైన నిశ్శబ్దంతో చూసి మృదువుగా అన్నాడు:
“మాయ బయట లేదు — అది నీలోని
తప్పుదృష్టి. ఈ ప్రపంచాన్ని నీవు శాశ్వతమని, అర్థవంతమని, నీదని
భావిస్తావు… కానీ అది ఉదయపు పొగమంచులాంటిది.”
శిష్యుడు విన్నాడు,
కానీ మనసు ఇంకా పట్టుకోవడానికి
ఏదో వెతుకుతోంది.
బుద్ధుడు కొనసాగించాడు:
“మారిపోయే వాటిని పట్టుకుంటే
దుఃఖం వస్తుంది. నశ్వరమైనదాన్ని ‘నాది’ అని భావించినప్పుడే మాయ మొదలవుతుంది. మాయ
ప్రపంచం కాదు — దానిపై నీ ఆసక్తి, దానితో నీ ఐక్యతే మాయ.”
శిష్యుడు అడిగాడు:
“అయితే దానిని ఎలా దాటాలి?”
బుద్ధుడు చెప్పాడు:
“స్పష్టంగా చూడు. కేవలం
చూడు. పట్టుకోకుండా, పేర్లు
పెట్టకుండా, దానిలో నీవు కలిసిపోకుండా
గమనిస్తే — మాయ శక్తి కోల్పోతుంది. శుద్ధమైన అవగాహనలో మాయ నిలవదు.”
ఆ క్షణంలో శిష్యుడికి
తెలిసింది…
మాయ ప్రపంచంలో లేదు —
తాను చూసే విధానంలోనే ఉంది